تکنولوژی زیست شناسی

درسهایی از شبکه‌ی جهانی مورچه‌ها: آنچه بین مورچه ها و کامپیوتر مشترک است.

کتاب تازه‌یی بیانگر اینست که مورچه‌ها، با وجود مغز بسیار کوچک‌شان، همانند انسان‌ها دارای روابط پیچیده‌ی اجتماعی هستند.

آقای ادوارد اُ. ویلسون، مورشناس و نظریه پرداز تکامل، در کتاب جدیدش “تسخیر اجتماعی زمین” در چند  بخش از کتابش از حیوان‌هایی که دارای اخلاق اجتماعی پیچیده‌یی هستند یاد می‌کند. پیشتازان این رژه‌ی اخلاقی-اجتماعی انسان‌ها هستند. نایب قهرمان این رده‌بندی با فاصله نه چندان زیاد؟ مورچه‌های برگ‌بُر leafcutter. شاید کمی عجیب باشد که این مورچه‌های ریز، با آن مغز بسیار کوچک‌شان، بتوانند با انسان‌ها بر سر پیچیده‌گی نظام اجتماعی رقابت کنند. آنگونه که دانش “رفتار معلول” emergent behavior نشان داده است، تکرار منظم قوانینِ ساده می‌تواند نتیجه‌یی مغلق و خارق العاده داشته باشد. این دقیقن(دقیقاً) همان کاری است که کامپیوتر شما انجام می‌دهد (اساس کار کامپیوتر تکرار مکرر یک سلسله دستورات ساده است/مترجم).

به این گزارش دانشگاه استنفورد نگاهی بیاندازید:

“اگر سطحی بنگریم، مورچه ها و اینترنت وجه مشترک چندانی با هم ندارند. ولی دو پژوهشگر دانشگاه استنفورد دریافته اند که یک نوع مورچه‌ی خرمن‌ساز تعداد مورچه‌ی غذایابی که باید از آشیانه برای آوردن غذا به بیرون بفرستند را محاسبه می‌کنند. پروتکول اینترنت نیز مقدار پهنای باند موجود برای انتقال داده‌ها را محاسبه می‌کند. این پژوهشگران این را “اَنترنت” Anternet یاد می‌خوانند.

ants_newsخانم دبورا گُردُن، استاد زیست‌شناسی دانشگاه استنفورد، بیش از بیست سال است که روی مورچه‌ها پژوهش می‌کند. هنگامی که دبورا جوابِ اینکه چگونه مورچه‌های خرمن‌ساز تصمیم به ارسال مورچه‌های غذایاب برای پیدا کردن غذا می‌کنند را پیدا کرد به بلاجی پرابهرکار در آنطرف دانشگاه زنگ زد. بلاجی استاد کامپیوتر دانشگاه استفورد و متخصص چگونگی ارسال فایل‌ها در شبکه‌های کامپیوتر است. در نگاه اول، او هیچ اشتراکی بین رشته‌ی کاری خودش و دبورا ندید، ولی درک چنین شباهتی چندان دور نبود.

پرابهرکار می‌گوید “فردایش به فکرم چیزی خطور کرد. با خود گفتم، صبر کن ببینم، این دقیقن همان روشی است که پرتکول اینترنت مقدار پهنای باند موجود برای ارسال یک فایل را محاسبه می‌کند. الگوریتمی که مورچه ها برای کشف مقدار غذا موجود استفاده می‌کنند، تقریبن همان چیزی است که در پروتکول کنترل ارسال Transmission Control Protocol TCP استفاده می‌شود.”

اگر بگوییم که مورچه‌ها و اینترنت هر دو از پروتکل‌هایی برای ارتباطات استفاده می‌کنند، قابل تامل است، ولی وقتی که می‌بینیم تقریبن از عین پروتکل استفاده می‌کنند شگفت انگیز است!

شاید هم نباید اینقدر برای ما این موضوع عجیب باشد. کسی نمی‌داند که  چه وقت و چگونه دنباله‌ی فبوناچی  Fibonacci sequence کشف شد. ولی این دنباله یکی از نسبت‌های ریاضی کلیدی دنیای ما را فراهم می‌آورد. یک نسبت دیگر که رابطه نزدیکی با دنباله فبوناچی دارد، نسبت طلایی golden ratio یا بخش طلایی golden section می‌باشد. این نسبت در طبیعت به وفور پیدا می‌شود و در رشته‌های زیادِ هنری چون معماری و طرح کتاب استفاده می‌گردد.

تفکر در مورد اینکه ما انسانها با دستاوردهای پیشرفته خود به زبانی هم‌جنسِ بقیه طبیعت صحبت می‌کنیم بسیار شگفت انگیز است. ولی اینگونه که پژوهش‌هایی چون اَنترنت نشان می‌دهد، در اکثر مواقع این یک زبان مشترک است. چنین واقعیتی ما را به این فکر فرو می‌برد که شاید ما باید در مقابل ملیون ها حیوان دیگر که به زبان مادری ما صحبت می‌کنند کمی احساس مسیولیت داشته باشیم.

http://www.theatlantic.com/technology/archive/2012/08/lessons-from-the-anternet-what-ants-and-computers-have-in-common/261580/

نظری بدهید