سازمان غذا و داروی ایالات متحده نخستین واکسن آنفلوانزا را که بر پایهٔ فناوری امآرانای (mRNA) ساخته شده تأیید کرد. این همان فناوریای است که در واکسنهای کووید-۱۹ به کار رفت.
واکسن تازه mFlusiva نام دارد، ساختهٔ شرکت مدرنا است و پیش از آغاز فصل آنفلوانزا برای افراد ۵۰ ساله و بالاتر در شماری از داروخانهها عرضه میشود.
آنفلوانزا هر سال در ایالات متحده جان هزاران نفر را میگیرد و دهها هزار نفر را راهی بیمارستان میکند.
تفاوت با واکسنهای معمول
واکسن معمول آنفلوانزا در تخممرغ پرورش داده میشود و از نوع «غیرفعالشده» است: بخشهایی از ویروس به دستگاه ایمنی بدن آموزش میدهند که چگونه با آنفلوانزا بجنگد. ساخت آن زمان زیادی میبرد.
واکسن امآرانای به جای آن، اطلاعات ژنتیکی لازم برای ساختن پروتئینهای ویروس را در اختیار بدن میگذارد و بدن خود آن پروتئینها را میسازد.
هانوور ماتس، ایمنیشناس دانشکدهٔ پزشکی واشنگتن در سنت لوئیس و از نویسندگان همکار پژوهشی دربارهٔ این واکسن، میگوید مزیت اصلی این روش سرعت آن است.
برای ساخت واکسن تخممرغی، سیاستگذاران باید از پیش حدس بزنند کدام سویههای ویروس در پاییز شایع خواهند بود و تولید را ماهها زودتر آغاز کنند. اگر این حدس نادرست از آب درآید، دیگر راهی برای اصلاح واکسن نمیماند؛ تولید بیش از اندازه کند است.
به گفتهٔ ماتس، با روش امآرانای میتوان زمان تولید را به چند ماه کاهش داد و در میانهٔ فصل، در صورت ناهمخوانی سویهها، واکسن را بهروز کرد.
آنچه کارآزمایی نشان داد
تأیید سازمان غذا و دارو بر پایهٔ مطالعهای روی ۴۰ هزار نفر انجام شده که یا واکسن تازه را دریافت کردند یا واکسن معمول را. در گروه امآرانای، شمار موارد ابتلا ۲۷ درصد کمتر بود.
اثربخشی واکسنهای معمول بسته به سال میان ۴۰ تا ۶۰ درصد در پیشگیری از ابتلا متغیر است و بخش زیادی از این نوسان به همان ناهمخوانی سویهها بازمیگردد.
پژوهش دیگری که در ماه ژوئن در نشریهٔ Nature Immunology منتشر شد نشان داد واکسن امآرانای پاسخ ایمنی نیرومندتر و پایدارتری پدید میآورد. بر پایهٔ این مطالعه، سطح پادتنها یک ماه پس از واکسیناسیون بهمراتب بالاتر بود و این سطح تا شش ماه پایدار ماند.
چرا تنها برای بالای پنجاه سال
در کارآزماییهای مدرنا، محافظت این واکسن در افراد بالای ۵۰ سال و بهویژه بالای ۶۵ سال بهتر از واکسن معمول بود. همین گروه سنی است که سیاستگذاران بیشترین توجه را به آن دارند، چون خطر بیماری شدید و مرگ در آن بالاتر از عموم مردم است.
ماتس یادآور میشود که واکسن آنفلوانزا برای همهٔ گروههای سنی سودمند است: فردی که واکسینه میشود، انتقال ویروس به افراد پرخطر را نیز کاهش میدهد.
مسیری دشوار تا تأیید
روند تأیید این واکسن آسان نبود. مدرنا در ماه فوریه درخواست تأیید داد، اما سازمان غذا و دارو در آغاز از بررسی مدارک خودداری کرد.
بر پایهٔ گزارشها، دانشمندان حرفهای این سازمان قصد بررسی داشتند اما تصمیمشان از سوی وینای پراساد، مدیر وقت مرکز ارزیابی و پژوهش زیستشناختی، لغو شد. این ردّ درخواست پانزده روز بعد بازگردانده شد و پراساد در ماه آوریل سازمان را ترک کرد.
پل آفیت از بیمارستان کودکان فیلادلفیا، که میان سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۵ عضو کمیتهٔ مشورتی واکسن این سازمان بود، این روند را «پرپیچوخم» توصیف میکند. جف کالر از دانشگاه جانز هاپکینز میگوید در آن پانزده روز هیچ چیز در شواهد تغییر نکرده بود؛ آنچه تغییر کرد تصمیمهای مدیریت سازمان بود.
این تأیید در حالی انجام شده که وزارت بهداشت آمریکا نیم میلیارد دلار بودجهٔ پژوهش واکسنهای امآرانای را در ۲۲ طرح قطع کرده است. به گفتهٔ کالر، این رویداد را نباید نشانهٔ چرخش سیاست دولت دانست؛ آنچه نشان میدهد این است که سازوکار قانونی، هرگاه اجازهٔ کار داشته باشد، هنوز کار میکند.
کمیتهٔ مشورتی واکسن سازمان غذا و دارو بهاتفاق آرا تأیید این واکسن را برای بزرگسالان ۵۰ ساله و بالاتر توصیه کرده بود.
گام بعدی
اکنون دادهها باید در مرکز کنترل و پیشگیری بیماریهای آمریکا بررسی شود؛ نهادی که تعیین میکند واکسن چگونه و به چه کسانی تزریق شود.
دیدگاهتان را بنویسید